فهمیدن اینکه به جراحی مچ پا نیاز دارید اغلب بسیار سخت است. انجام هر گونه عمل مچ پا با درد و گذراندمن دوره نقاهت جراحی مچ پا است، اما هر عمل جراحی مربوط به پا و مچ پا به خصوص سخت به نظر می رسد زیرا مچ پا در بسیاری از فعالیت های روزانه استفاده می شود.
هنگامی که تمام گزینه های درمانی دیگر تمام شده اند و جراحی بهترین راه حل شما است، بهتر است به خودتان آموزش دهید که در طول روند بهبودی چه انتظاری دارید. در زیر، کارشناسان ما جزئیاتی را که می‌توانید در روزها، هفته‌ها، ماه‌ها و حتی سال‌های بعد از جراحی مچ پا انتظار داشته باشید، توضیح می‌دهند.
انواع جراحی مچ پا
احساس نگرانی پیش از جراحی طبیعی است. درباره نوع عمل، کنترل درد، محدودیت های پس از جراحی و شرایط ترخیص از تیم درمان سوال کنید. اگر در خانه پله دارید یا برای کارهای روزمره به کمک نیاز خواهید داشت، پیش از بستری هماهنگی لازم را انجام دهید.نوع جراحی مچ پا به مشکل زمینه ای بستگی دارد. در برخی بیماران مبتلا به آرتروز شدید، فیوژن یا تعویض مفصل مطرح می شود؛ این دو، تمام انواع جراحی مچ پا نیستند.
- آرترودز (فوژن مچ پا): در جراحی فیوژن مچ پا، استخوان های مچ پا به هم جوش می خورند و با بهبودی به یک استخوان تبدیل می شوند. هدف تسکین درد و حفظ یا بهبود عملکرد بیماران مبتلا به این بیماری است آرتریت مچ پا.
- تعویض مچ پا (آرتروپلاستی کامل مچ پا): این روش شامل برداشتن مفصل آسیب دیده در مچ پا و قرار دادن پروتز در جای آن است. این روش تلاش می کند تا دامنه عملکردی حرکت را حفظ کند، که در غیر این صورت با آرترودز مچ پا قربانی می شود.
مراقبت و توانبخشی پس از فیوژن و تعویض مفصل متفاوت است. پس از فیوژن، هدف بازگرداندن حرکت به مفصل جوش داده شده نیست؛ اما آموزش راه رفتن، تقویت عضلات و حفظ حرکت مفاصل مجاور می تواند بخشی از فیزیوتراپی باشد. زمان شروع تمرین و تحمل وزن باید با توجه به روند ترمیم و دستور جراح تعیین شود.
برخی از شرایط مچ پا که ممکن است نیاز به جراحی داشته باشند عبارتند از:
- پیچ خوردگی مچ پا
- استئوآرتریت
- مشکلات تاندون پرونئال
- آسیب سندزموز مچ پا
- شین اسپلینت
- سابلوکساسیون تاندون پرونئال
- آرتروسکوپی مچ پا
- تعویض مفصل مصنوعی مچ پا
- فیوژن مچ پا
روز جراحی
احساس نگرانی پیش از جراحی طبیعی است. درباره نوع عمل، کنترل درد، محدودیت های پس از جراحی و شرایط ترخیص از تیم درمان سوال کنید. اگر در خانه پله دارید یا برای کارهای روزمره به کمک نیاز خواهید داشت، پیش از بستری هماهنگی لازم را انجام دهید.
در روز جراحی، جراح پای شما را معاینه می کند تا مطمئن شود که از آخرین باری که ارزیابی شده است، هیچ تغییر عمده ای ایجاد نشده است. ممکن است یک آزمایش تصویربرداری دیگر در روز عمل انجام دهید تا به هدایت جراحی شما کمک کند.
همچنین ممکن است آزمایش خون انجام دهید تا مطمئن شوید که مشکل پزشکی حاد ندارید، مانند قند خون بالا یا شواهدی از عفونت، که ممکن است منع جراحی شما را نشان دهد.
روش بیهوشی یا بی حسی با توجه به نوع عمل و وضعیت شما انتخاب می شود و متخصص بیهوشی پیش از جراحی آن را توضیح می دهد.
مراقبت های بعد از عمل مچ پا
چند روز اول بعد از جراحی
مراقبت های بعد از عمل مچ پا در هفته اول پس از جراحی ممکن است چالش برانگیز باشد زیرا ممکن است کمی ناراحتی وجود داشته باشد و فعالیت های روزانه شما محدود باشد. احتمالاً در چند روز اول پس از عمل، ناراحتی به بالاترین حد خود خواهد رسید، اما تیم مراقبتی شما می‌تواند به شما کمک کند تا مطمئن شوید که چگونه هر درد را با داروهای تجویزی یا گزینه‌های بدون نسخه کنترل کنید.
پا در یک آتل یا بریس قرار می گیرد و از شما خواسته می شود از عصا یا وسیله ای مشابه برای کمک به حرکت استفاده کنید. این محدودیت در کارهایی که می‌توانید انجام دهید می‌تواند از نظر روحی و همچنین جسمی عوارض خود را به همراه داشته باشد. مثبت اندیشی و تمرکز بر جنبه های مثبت جراحی می تواند به شما کمک کند در این دوره بهبودی خوش بین باشید.
در این هفته اول، داشتن یک رژیم غذایی متعادل و نوشیدن مقدار زیادی مایعات ضروری است. خوردن مقدار زیادی فیبر به دستگاه گوارش (دستگاه GI) کمک می کند، به خصوص پس از جراحی که داروهای بیهوشی و مسکن می توانند باعث ناراحتی بدن شما شوند.
مراقبت های ماه اول
چند هفته اولیه پس از جراحی مچ پا یک دوره حیاتی در سفر بهبودی شما است. در این زمان است که شما شروع به هدایت زندگی پس از جراحی خود خواهید کرد. این دوره اغلب شامل یادگیری مدیریت درد و تورم، درک مراقبت از زخم، و شروع سفر به سمت بازیابی قدرت و تحرک با فیزیوتراپی است.
زمان شروع راه رفتن و میزان وزن مجاز روی پا برای همه عمل های مچ پا یکسان نیست. هنگام ترخیص مشخص کنید که باید بدون تحمل وزن، با تحمل وزن جزئی یا با تحمل وزن کامل حرکت کنید و آیا استفاده از بوت یا عصا لازم است. کم شدن درد به تنهایی مجوز افزایش فشار روی پا نیست.
امیدوارم تا این مرحله درد خیلی بهتر شده باشد و شما بیشتر شبیه خودتان شوید. حتی اگر ممکن است درد و ناراحتی شما بهتر باشد، باز هم باید نسبت به قوزک جدید خود بسیار مراقب و مهربان باشید. زمان شروع فیزیوتراپی و تمرین مچ پا به نوع جراحی، وضعیت زخم و محدودیت های تعیین شده توسط جراح بستگی دارد.
هدف های فیزیوتراپی بر اساس نوع عمل تعیین می شوند؛ افزایش حرکت مفصل تعویض شده با توانبخشی پس از فیوژن یکسان نیست.
احتمالاً به انجام حرکات کششی با دامنه مچ پا که توسط فیزیوتراپیست خود توصیه می شود، ادامه خواهید داد. این کشش ها به توانبخشی مچ پا پس از جراحی کمک می کند.
برای کنترل تورم، پا را مطابق دستور تیم جراحی بالا نگه دارید و از ایستادن طولانی خودداری کنید. پانسمان و گچ باید خشک بمانند. استفاده از کمپرس سرد، باند فشاری یا تغییر پانسمان را فقط مطابق دستور تیم درمان انجام دهید؛ روی زخم یا ناحیه بی حس، خودسرانه یخ یا گرما نگذارید.
مراقبت ها تا ماه سوم بعد از جراحی
نوع جراحی مچ پا که انجام داده اید بر بهبودی شما تا سه ماه پس از عمل تاثیر می گذارد.
در این مرحله، پیشرفت تمرین و کنار گذاشتن بوت به نوع عمل و روند ترمیم بستگی دارد. شدت تمرین باید تدریجی باشد و تغییر وسیله حمایتی یا افزایش فشار روی پا با اجازه جراح انجام شود.
مراقبت های بعد از سه ماه
تا شش ماه پس از عمل، اکثر بیماران حدود ۷۵ درصد از عمل جراحی خود بهبود یافته و شروع به از سرگیری فعالیت های فیزیکی عادی می کنند. بهبودی کامل ممکن است تا یک سال طول بکشد، اما شما باید بهبودی قابل توجهی داشته باشید، شاید حتی مدت زمان طولانی و بدون درد. معمولاً در این مرحله ورزش‌های کم‌تأثیر تشویق می‌شوند، اما اگر می‌خواهید ورزش‌ها یا فعالیت‌های شدیدتری را دنبال کنید، با پزشک خود صحبت کنید. در حالی که احتمالاً مشتاقید که به وضعیت قبل از آسیب برگردید، حتماً محدودیت‌های خود را بدانید.
فیزیوتراپی بعد از جراحی مچ پا
پس از انجام جراحی، بی‌حرکتی برای بازه‌ای از زمان لازم است که این موضوع ممکن است به کاهش دامنه حرکتی و قدرت منجر شود. بنابراین، بیشتر جراحان توصیه می‌کنند که بیماران بلافاصله پس از جراحی، تحت یک برنامه فیزیوتراپی قرار گیرند تا بازگشت به عملکرد طبیعی را تسریع کنند.
فیزیوتراپی پس از جراحی معمولاً با تمرینات بدون تحمل وزن آغاز می‌شود تا از اثرات منفی بی‌حرکتی جلوگیری شود. به‌محض تأیید پزشک برای اعمال وزن روی مچ پا، فیزیوتراپیست تمرینات چالش‌برانگیزتری را برای بازسازی تحرک عملکردی ارائه می‌دهد.
اهمیت فیزیوتراپی پس از جراحی
فیزیوتراپی بخش مهمی از فرایند بهبود پس از جراحی است. این روش درمانی به پیشگیری از عوارض احتمالی و بازگرداندن عملکرد طبیعی کمک می‌کند. از جمله فواید فیزیوتراپی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
- کاهش تورم و التهاب
- بهبود قدرت و حرکت در محدوده مجاز نوع جراحی
- کمک به بهبود تحرک اسکار، پس از ترمیم زخم و در صورت نیاز
ارزیابی اولیه در فیزیوتراپی
در نخستین جلسه فیزیوتراپی، درمانگر ارزیابی جامعی انجام می‌دهد تا وضعیت اولیه شما را مشخص کند. این ارزیابی شامل معاینه فیزیکی، بررسی اهداف بهبودی و تعیین روش‌های درمانی مناسب است. از جمله مواردی که در این ارزیابی بررسی می‌شود عبارتند از:
- سطح درد
- اندازه مچ پا
- قدرت، دامنه حرکتی و انعطاف‌پذیری
- عملکرد و تحرک کلی
روش‌های درمانی در فیزیوتراپی
در طول جلسات فیزیوتراپی، از ترکیبی از درمان‌های دستی، تمرینات ورزشی و روش‌های غیرفعال استفاده می‌شود. روش‌های غیرفعال، اقداماتی هستند که درمانگر بر روی شما انجام می‌دهد و شما در آنها نقشی فعال ندارید. این روش‌ها شامل:
- درمان سرد یا گرم
- تحریک الکتریکی
- اولتراسوند تراپی
- کینزیوتیپینگ
مراحل اولیه فیزیوتراپی
در مرحله اول، فقط حرکات و تمرین های مجاز طبق دستور جراح انجام می شوند؛ بدون تحمل وزن بودن یک تمرین، به تنهایی به معنی مجاز بودن آن پس از هر نوع جراحی نیست.
اهداف کلی فیزیوتراپی
برنامه فیزیوتراپی، با طراحی متناسب با نیازهای هر فرد، به دنبال دستیابی به اهداف زیر است:
- کاهش درد، ناراحتی و سفتی
- افزایش دامنه حرکتی و انعطاف‌پذیری
- تقویت عضلات، رباط‌ها و تاندون‌های مچ پا
- بهبود تحرک بافت اسکار
- تقویت عضلات مرکزی برای افزایش تعادل و ثبات
آموزش برای پیشگیری از آسیب مجدد
در فیزیوتراپی، بیماران یاد می‌گیرند که چگونه وضعیت صحیح بدن، استفاده از کفش مناسب، و انجام حرکات کششی و گرم کردن قبل از فعالیت‌های ورزشی می‌تواند خطر آسیب‌دیدگی مجدد را کاهش دهد. همچنین، آگاهی از سطوح ناهموار و نحوه مدیریت آنها بخش مهمی از این آموزش است.
تمرینات تحمل وزن
هنگامی که پزشک اجازه تحمل وزن را صادر کند، فیزیوتراپیست به تدریج تمرینات تحمل وزن را معرفی می‌کند. برای پیشگیری از آسیب مجدد، ممکن است از ابزارهایی مانند چکمه، عصا یا واکر استفاده شود. با بهبود توانایی تحمل وزن، تمرینات چالش‌برانگیزتری مانند استفاده از دوچرخه ثابت یا برنامه‌های پیاده‌روی در برنامه درمانی گنجانده می‌شود.
نقش برنامه‌های خانگی در توانبخشی
تعهد به انجام تمرینات خانگی بخشی جدایی‌ناپذیر از فرآیند توانبخشی است. فیزیوتراپیست تمریناتی را به شما آموزش می‌دهد که بتوانید در خانه اجرا کنید. ادامه دادن این تمرینات پس از اتمام جلسات کلینیکی، خطر آسیب مجدد را به‌طور چشمگیری کاهش می‌دهد.
مدت زمان و شدت فیزیوتراپی
مدت زمان فیزیوتراپی بسته به عواملی مانند سن، وضعیت جسمی، نوع جراحی و آسیب متفاوت است. تعداد و فاصله جلسات بر اساس نوع عمل، محدودیت های جراح و پیشرفت عملکردی فرد تعیین می شود.. اگر تاندون آسیب دیده باشد، روند بهبودی ممکن است طولانی‌تر باشد.
تجربه درد در طول فیزیوتراپی
تمرین باید با مرحله ترمیم و محدودیت های عمل هماهنگ باشد. ماساژ عمقی یا کشش دردناک برای همه بیماران ضروری نیست. درد شدید، افزایش ماندگار درد یا تورم و علائم جدید را به درمانگر اطلاع دهید.
دوره نقاهت جراحی مچ پا
در اینجا مدت زمان تقریبی ترمیم و دوره نقاهت جراحی مچ پا، بر اساس منابع معتبر پزشکی آمریکایی و اروپایی، آورده شده است. توجه داشته باشید که این زمان ها تقریبی هستند و بسته به شرایط فردی بیمار، شدت آسیب، روش درمانی و مراقبت های پس از عمل ممکن است متفاوت باشند.
۱. پیچ خوردگی مچ پا (Ankle Sprain)
زمان بهبودی بدون جراحی: ۲ تا ۶ هفته (برای پیچ‌خوردگی های خفیف تا متوسط).
زمان بهبودی با جراحی (در موارد شدید): ۶ تا ۱۲ هفته.
۲. استئوآرتریت مچ پا (Ankle Osteoarthritis)
زمان بهبودی پس از درمان غیرجراحی (فیزیوتراپی، تزریق و …): چند هفته تا چند ماه.
زمان بهبودی پس از جراحی (مانند آرتروسکوپی): ۶ تا ۱۲ هفته.
زمان بهبودی پس از تعویض مفصل مصنوعی مچ پا: ۳ تا ۶ ماه.
منبع: Arthritis Foundation
۳. مشکلات تاندون پرونئال (Peroneal Tendon Issues)
زمان بهبودی پس از درمان غیرجراحی (فیزیوتراپی، استراحت و …): ۶ تا ۸ هفته.
زمان بهبودی پس از جراحی ترمیم تاندون: ۸ تا ۱۲ هفته.
۴. آسیب سندزموز مچ پا (Syndesmosis Injury)
زمان بهبودی بدون جراحی: ۶ تا ۸ هفته.
زمان بهبودی پس از جراحی ترمیم سندزموز: ۱۲ تا ۱۶ هفته.
منبع: Journal of Orthopaedic & Sports Physical Therapy (JOSPT)
۵. شین اسپلینت (Shin Splints)
زمان بهبودی بدون جراحی: ۲ تا ۶ هفته (با استراحت، فیزیوتراپی و اصلاح فعالیت‌ها).
جراحی به ندرت نیاز می‌شود.
منبع: Mayo Clinic
۶. سابلوکساسیون تاندون پرونئال (Peroneal Tendon Subluxation)
زمان بهبودی پس از درمان غیرجراحی (بریس و فیزیوتراپی): ۶ تا ۸ هفته.
زمان بهبودی پس از جراحی ترمیم تاندون: ۸ تا ۱۲ هفته.
منبع: AOFAS
۷. آرتروسکوپی مچ پا (Ankle Arthroscopy)
زمان بهبودی: ۶ تا ۱۲ هفته (بسته به نوع آسیب و روش جراحی).
بازگشت به فعالیت‌های سبک: ۴ تا ۶ هفته.
بازگشت به فعالیت‌های شدید: ۳ تا ۶ ماه.
منبع: AAOS
۸. تعویض مفصل مصنوعی مچ پا (Total Ankle Replacement)
زمان بهبودی اولیه: ۶ تا ۱۲ هفته.
بازگشت کامل به فعالیت‌های عادی: ۶ تا ۱۲ ماه.
منبع: Cleveland Clinic
۹. فیوژن مچ پا (Ankle Fusion)
زمان بهبودی اولیه: ۸ تا ۱۲ هفته.
جوش‌خوردن کامل استخوان‌ها: ۳ تا ۶ ماه.
بازگشت کامل به فعالیت‌های عادی: ۶ تا ۱۲ ماه.
منبع: AAOS
۱۰ دیدگاه دربارهٔ «جراحی مچ پا: آنچه در طول بهبودی باید انتظار داشت؟»
سلام خونه من طبقه دو بدون آسانسوره آیا بعدازعمل می توان ازراه پله بالارفت؟
سلام. خیر، بلافاصله بعد از عمل جراحی مچ پا، به هیچ وجه نباید با فشار مستقیم روی پا از پله‌ها بالا بروید؛ مگر اینکه جراح شما اجازه «وزن‌اندازی» (Weight Bearing) داده باشد که معمولاً در هفته‌های اول ممنوع است.
اگر مجبور هستید به طبقه دوم بروید، باید از روش های زیر استفاده کنید:
۱. بالا رفتن با نشیمنگاه (روش پله‌کانی): روی پله‌ها بنشینید و با کمک دست‌ها و پای سالم، پله به پله خودتان را به بالا بکشید. این ایمن‌ترین روش برای جلوگیری از سقوط و فشار به مچ پا است. ۲. استفاده از عصا یا واکر: این کار نیاز به آموزش دارد. قانون کلی این است: موقع بالا رفتن، ابتدا پای سالم را بالا بگذارید و موقع پایین آمدن، ابتدا پای جراحی شده (یا عصا) را پایین ببذارید. ۳. کمک گرفتن: حتماً یک یا دو نفر همراه شما باشند تا تعادلتان حفظ شود.
توصیه مهم: بالا رفتن از دو طبقه پله بلافاصله بعد از عمل بسیار دشوار و پرخطر است. پیشنهاد می‌شود اگر امکان دارد، هفته اول را در محلی اقامت کنید که نیاز به استفاده از پله نباشد.
سلام من مچ پا ضربه خورده و از ۲ جا شکسته و پیچ مهره گذاشتم الان تا چند هفته دیگه می توانم راه بروم
سلام.
با توجه به اینکه مچ پایتان از دو جا شکسته و پیچ و مهره گذاشته‌اند، زمان شروع راه رفتن بستگی به نوع شکستگی، جراحی و نظر جراح دارد. معمولاً:
در شکستگی‌های مچ پا با فیکساتور (پیچ و مهره)، بین ۶ تا ۸ هفته بعد از جراحی استخوان‌ها ترمیم نسبی پیدا می‌کنند.
اغلب اجازه وزن‌‌گذاری کامل روی پا توسط پزشک و بعد از عکس جدید داده می‌شود.
معمولاً از هفته ششم تا هشتم، با نظر پزشک، راه رفتن با وزن کامل تدریجاً آغاز می‌شود، ولی گاهی ممکن است دیرتر هم باشد.
توصیه:
حتماً با جراح ارتوپد مشورت کنید و به تصویر برداری جدید توجه کنید.
هرگز بدون اجازه پزشک وزن کامل روی پا نگذارید تا پیچ و مهره و استخوان آسیب نبینند.
در صورت ورم شدید، درد غیرعادی یا قرمزی محل جراحی فوراً اطلاع دهید.
سلام خسته نباشید چقدر بعد از عمل میشه ویپ کشید
سلام.
به طور کلی بعد از جراحی مچ پا توصیه می‌شود حداقل ۴ تا ۶ هفته ویپ (و هر نوع نیکوتین) مصرف نشود.
دلیل مهم:
نیکوتین (حتی در ویپ) باعث:
کاهش خون‌رسانی به استخوان و بافت‌ها
کند شدن جوش خوردن استخوان
افزایش خطر دیرجوش‌خوردگی، عدم جوش خوردن و عفونت
در شکستگی‌هایی که پیچ و مهره گذاشته شده، این موضوع حساس‌تر است.
✅ بهترین حالت این است که تا زمان تأیید جوش خوردن استخوان در عکس‌برداری (معمولاً ۸–۱۲ هفته) ویپ نکشید.
اگر ترک کامل برایتان سخت است، حتماً با پزشکتان مطرح کنید تا راه امن‌تری پیشنهاد دهد، چون در این دوره سلامت استخوان در اولویت است.
عرض سلام ارزوی سلامتی واسه تمامی افراد اسیب دیده
بنده از عمل دومم ۶ماه گذشته و نمتتونم درست راه برم و شدت اسیب به کف پا بوده و شکستگی از استخوان نی کوچک از سه جا شکسته و پلاتین گذاستم و نشیمنگاه در ناحیه مچ اسیب دیده خواهشن راهنمایی کنید. راه رفتنم همراه درد هست
سلام، وقت شما بخیر. امیدواریم هرچه زودتر سلامتی کامل خودتان را به دست بیاورید.
با توجه به شدت شکستگی، دو مرحله جراحی و آسیب ناحیه مفصل مچ پا، روند بهبودی ممکن است طولانی باشد و درد و محدودیت راه رفتن حتی تا چند ماه ادامه پیدا کند.
با این حال، چون ۶ ماه از جراحی دوم گذشته و هنوز در راه رفتن مشکل دارید، لازم است وضعیت جوش خوردن استخوان، سطح مفصل مچ و پلاتین توسط جراح ارتوپد بررسی شود.
اگر استخوان به خوبی جوش خورده باشد، فیزیوتراپی اصولی شامل بهبود دامنه حرکت مچ، تقویت عضلات، تمرین تعادل و اصلاح الگوی راه رفتن می تواند کمک زیادی به بهبود عملکرد شما کند.
لطفا بفرمایید **در این ۶ ماه فیزیوتراپی انجام داده اید؟ در آخرین عکس برداری، پزشک جوش خوردن کامل استخوان را تایید کرده است؟** همچنین درد بیشتر در کف پا است یا اطراف مچ؟
سلام به علت لیز خوردن روی پله قوزک پام به اندازه ۴ میلیمتر ترک برداشت که نیاز به جراحی داشت همراه با پین و پلاک و الان سه ماه از جراحی میگذره و دو روزه پام زانو به به پایین درد گرفته علتش چی میتونن باشه ؟
سلام، وقت شما بخیر
بعد از جراحی شکستگی قوزک پا، درد و خشکی مفصل ممکن است تا چند ماه ادامه داشته باشد. درد از زانو به پایین نیز گاهی به دلیل ضعف عضلات، تغییر الگوی راه رفتن یا افزایش فشار روی پا ایجاد می شود.
اما چون درد شما به تازگی شروع شده و سابقه جراحی دارید، توصیه می کنیم در اولین فرصت، ترجیحا امروز، توسط پزشک معاینه شوید تا علت مشخص شود.
نکته مهم اینکه اگر درد در ناحیه ساق پا همراه با تورم جدید، قرمزی یا گرمی است، باید همان روز برای بررسی احتمال لخته خون مراجعه کنید. در صورت تنگی نفس یا درد قفسه سینه، مراجعه فوری به اورژانس ضروری است.
تا زمان بررسی، از ماساژ ساق و تمرینات سنگین خودداری کنید.