تحریک الکتریکی عملکردی (FES) چیست و چه کاربردی دارد؟

FES: تحریک عضله با هدف تولید حرکت عملکردی واقعی (مثل راه رفتن یا گرفتن اشیا)

• TENS: برای تسکین درد از طریق تحریک اعصاب حسی، بدون انقباض عضله

• NMES برای ایجاد انقباض عضله به کار می رود و می تواند اهدافی مانند تقویت عضله داشته باشد. اصطلاح EMS نیز برای تحریک الکتریکی عضله استفاده می شود، اما نام و قابلیت دستگاه ها یکسان نیست.

  در FES، تحریک با یک فعالیت کاربردی مانند بالا آوردن پنجه هنگام قدم برداشتن هماهنگ می شود. بنابراین FES و تحریک عضله دو روش کاملا جدا از هم نیستند؛ تفاوت اصلی به هدف و زمان بندی تحریک مربوط است.

  TENS عمدتا برای کنترل درد استفاده می شود و جایگزین FES برای کمک به حرکت نیست.

مطالعات علمی و شواهد بالینی

پژوهش ها نشان می دهند FES می تواند در برخی برنامه های توانبخشی پس از سکته مغزی یا آسیب نخاعی مفید باشد، اما نتیجه به نوع مشکل، فعالیت هدف و روش اجرای درمان بستگی دارد.

یک مرور نظام مند در سال ۲۰۲۳، ترکیب تحریک الکتریکی با توانبخشی را برای برخی پیامدهای حرکتی اندام تحتانی پس از سکته بررسی کرده است. نویسندگان بر محدودیت کیفیت و تعداد مطالعات و نیاز به پژوهش های قوی تر تاکید کرده اند. این یافته ها به معنی برتری قطعی FES برای همه بیماران یا ضرورت ترکیب آن با تحریک مغزی و واقعیت مجازی نیست.

آینده FES: ترکیب با فناوری‌ های نوین

FES به سرعت در حال ادغام با فناوری‌ های هوشمند است. از جمله:

• رابط مغز-کامپیوتر (BCI): که به بیمار اجازه می دهد فقط با نیت ذهنی، تحریک عضله را فعال کند.

• لباس‌ های الکترونیکی درمانی: که FES را در پارچه‌ های قابل‌ پوشیدن تعبیه کرده اند و امکان تمرین روزمره را تسهیل می کنند.

عوارض احتمالی و ملاحظات ایمنی

• قرمزی یا تحریک پوست در محل الکترود

• خستگی عضلانی در صورت استفاده بیش از حد

• درد خفیف یا ناراحتی در شروع درمان (قابل کنترل با تنظیم شدت)

• اگر ضربان ساز، دفیبریلاتور یا وسیله الکترونیکی کاشتنی دارید، یا سابقه تشنج دارید، پیش از ارزیابی به درمانگر اطلاع دهید. استفاده از FES ممکن است ممنوع باشد یا به بررسی تخصصی سازگاری دستگاه نیاز داشته باشد. در تشنج کنترل نشده، درمان بدون بررسی تخصصی آغاز نشود.

از کجا بفهمیم FES برای بیمار مفید است؟

پیش از شروع، یک هدف قابل ارزیابی مشخص می شود؛ برای مثال، بهتر بالا آمدن پنجه یا آسان تر شدن گرفتن و رها کردن یک شیء. سپس عملکرد بیمار در شروع و پیگیری درمان مقایسه می شود.

ادامه استفاده به بهبود فعالیت هدف، تحمل تحریک و امکان استفاده درست از دستگاه بستگی دارد. اگر فایده معناداری دیده نشود یا بیمار نتواند دستگاه را تحمل کند، برنامه باید بازبینی شود.

پرسش‌ های پرتکرار درباره FES

آیا FES درد دارد؟
 معمولا احساس گزگز و انقباض عضله ایجاد می شود. شدت تحریک باید قابل تحمل باشد، اما برخی افراد این احساس را تحمل نمی کنند. در صورت درد، سوزش یا تحریک پوستی، استفاده را متوقف کنید و برای بررسی محل الکترود و تنظیمات با درمانگر تماس بگیرید.

درمان چند جلسه طول می کشد؟ 

آیا می توان FES را در منزل استفاده کرد؟ بله، بسیاری از دستگاه‌ های FES خانگی در دسترس اند، ولی باید زیر نظر فیزیوتراپیست تنظیم شوند.

FES در کلینیک فیزیوتراپی طلایی

برای بررسی مناسب بودن FES، ابتدا علت محدودیت حرکتی، وضعیت عصب و عضله و هدف توانبخشی ارزیابی می شود. در صورت مناسب بودن این روش، برنامه استفاده و نحوه ارزیابی نتیجه مشخص خواهد شد.

برای هماهنگی ارزیابی در فیزیوتراپی طلایی و اطلاع از امکان ارائه FES متناسب با مشکل خود، با کلینیک تماس بگیرید.