سندرم درد پاتلوفمورال (PFPS) اصطلاحی کلی است که برای توصیف درد در جلوی زانو و اطراف کشکک یا کاسه زانو استفاده میشود. این سندرم گاهی اوقات “زانوی دوندگان” یا “زانوی جهندگان” نامیده میشود زیرا در افرادی که ورزش میکنند – به ویژه زنان و بزرگسالان جوان – شایع است، اما PFPS میتواند در افراد غیرورزشکار نیز رخ دهد.
درد و سفتی ناشی از سندرم درد پاتلوفمورال میتواند بالا رفتن از پلهها، زانو زدن و انجام سایر فعالیتهای روزمره را دشوار کند.
عوامل زیادی ممکن است در ایجاد سندرم درد پاتلوفمورال (PFPS) نقش داشته باشند. مشکلات مربوط به تراز کاسه زانو و استفاده بیش از حد از زانو در اثر ورزشهای شدید یا تمرینات ورزشی اغلب از عوامل مهم هستند.
علائم اغلب با درمان محافظهکارانه، مانند تغییر در سطح فعالیت یا یک برنامه ورزشی درمانی، تسکین مییابند.
این مقاله بر سندرم درد پاتلوفمورال تمرکز دارد. درد در جلوی زانو همچنین میتواند ناشی از آرتروز باشد.
آناتومی

زانو بزرگترین مفصل بدن و یکی از پیچیدهترین آنهاست. این مفصل از اجزای زیر تشکیل شده است:
- انتهای پایینی استخوان ران (فمور)
- انتهای بالایی استخوان تیبیا (ساق پا)
- پاتلا (کشکک زانو)
رباطها و تاندونها، استخوان ران را به استخوانهای ساق پا متصل میکنند. چهار رباط اصلی در زانو به استخوانها متصل میشوند و مانند طنابهای محکمی عمل میکنند تا استخوانها را در کنار هم نگه دارند.
عضلات توسط تاندونها به استخوانها متصل میشوند.
- تاندون عضله چهارسر ران، عضلات جلوی ران را به کشکک زانو متصل میکند.
- بخشهایی از تاندون چهارسر ران – که رتیناکولای کشکک نامیده میشود – به استخوان درشت نی متصل شده و به تثبیت کشکک زانو کمک میکنند.
- تاندون کشکک زانو از کشکک زانو تا ساق پا کشیده شده است.
چندین ساختار در مفصل زانو حرکت را آسانتر میکنند. به عنوان مثال، کشکک زانو در شیاری در بالای استخوان ران به نام تروکلئا قرار دارد. وقتی زانوی خود را خم یا راست میکنید، کشکک زانو در داخل این شیار تروکلئار به جلو و عقب حرکت میکند.
مادهای لغزنده به نام غضروف مفصلی، انتهای استخوان ران، شیار تروکلئار و زیر کشکک زانو را میپوشاند. غضروف مفصلی به استخوانهای شما کمک میکند تا هنگام حرکت پا، به نرمی روی یکدیگر بلغزند.
غضروف زانوی شما توسط منیسکها – دیسکهای لاستیکی C شکل که به عنوان “ضربهگیر” بین استخوان ران و ساق پا عمل میکنند و به محافظت و تثبیت مفاصل زانو کمک میکنند – محافظت میشود. هر زانو دو منیسک دارد – یکی در قسمت بیرونی زانو (جانبی) و دیگری در قسمت داخلی (داخلی). منیسکهای میانی و جانبی، غضروف مفصلی استخوانهای ران و ساق پا را حمایت میکنند، اما غضروف مفصلی کاسه زانو یا شیار تروکلئار را حمایت نمیکنند.

همچنین سینوویوم – یک لایه نازک از بافت که سطح مفصل را میپوشاند – به حرکت زانو کمک میکند. سینوویوم مقدار کمی مایع تولید میکند که غضروف را روان میکند. علاوه بر این، درست زیر کاسه زانو یک لایه کوچک چربی وجود دارد که کاسه زانو را نرم میکند و به عنوان ضربهگیر عمل میکند.

توضیحات
سندرم درد پاتلوفمورال زمانی رخ میدهد که اعصاب، درد را در بافتهای نرم و استخوان اطراف کشکک زانو حس میکنند. این بافتهای نرم شامل تاندونها، لایه چربی زیر کشکک زانو و بافت سینوویال که مفصل زانو را میپوشاند، میشوند.
در برخی موارد درد پاتلوفمورال، وضعیتی به نام کندرومالاسی کشکک زانو وجود دارد. کندرومالاسی کشکک زانو به نرم شدن و تحلیل رفتن غضروف مفصلی در قسمت زیرین کاسه زانو گفته میشود. غضروف مفصلی عصبی ندارد – بنابراین آسیب به خود غضروف نمیتواند مستقیماً باعث درد شود. با این حال، میتواند منجر به التهاب سینوویوم و درد در استخوان زیرین شود.
علت
استفاده بیش از حد
- در بسیاری از موارد، سندرم درد پاتلوفمورال (PFPS) ناشی از فعالیتهای بدنی شدیدی است که فشار مکرری بر زانو وارد میکنند – مانند دویدن، چمباتمه زدن و بالا رفتن از پلهها.
- همچنین میتواند ناشی از تغییر ناگهانی در فعالیت بدنی باشد که میتواند مربوط به فراوانی فعالیت (مثلاً افزایش تعداد روزهایی که هر هفته ورزش میکنید) یا مدت یا شدت فعالیت (مثلاً دویدن مسافتهای طولانیتر) باشد.
عوامل دیگری که ممکن است در ایجاد درد پاتلوفمورال نقش داشته باشند عبارتند از:
- استفاده از تکنیکها یا تجهیزات نامناسب تمرین ورزشی
- تغییر در کفش یا سطح بازی (مثلاً تغییر از زمین چمن طبیعی به زمین چمن مصنوعی)
ناهنجاری کشکک زانو
سندرم درد پاتلوفمورال همچنین میتواند ناشی از حرکت غیرطبیعی کشکک زانو در شیار تروکلئار باشد. در این حالت، هنگام خم شدن زانو، کشکک زانو به یک طرف شیار فشار میآورد. این ناهنجاری ممکن است باعث افزایش فشار بین پشت کشکک و تروکلئار شود و بافتهای نرم را تحریک کند.
عواملی که در حرکت ضعیف کشکک زانو نقش دارند عبارتند از:
- مشکلات مربوط به تراز پاها بین لگن و مچ پا، که ممکن است منجر به انحراف بیش از حد کشکک زانو به سمت خارج یا داخل پا، یا قرار گرفتن بیش از حد کشکک زانو در شیار تروکلئار شود – وضعیتی که پاتلا آلتا نامیده میشود .
- عدم تعادل یا ضعف عضلانی، به خصوص در عضلات چهار سر ران در جلوی ران و عضلاتی که به صورت خارجی میچرخند و لگن را از بدن دور میکنند (این حرکت ابداکشن نامیده میشود). هنگامی که زانو خم و راست میشود، عضلات و تاندون چهار سر ران به همراه عضلات لگن که به کنترل موقعیت استخوان ران کمک میکنند، به نگه داشتن کشکک زانو در مرکز شیار تروکلئار کمک میکنند. عضلات ضعیف یا نامتعادل چهار سر ران و لگن میتوانند باعث حرکت ضعیف کشکک زانو در شیار شوند.
علائم
شایعترین علامت سندرم درد پاتلوفمورال (PFPS) درد مبهم و تیرکشنده در جلوی زانو است. این درد – که معمولاً به تدریج شروع میشود و اغلب با فعالیت مرتبط است – ممکن است در یک یا هر دو زانو وجود داشته باشد. سایر علائم رایج عبارتند از:
- درد در هنگام ورزش و فعالیتهایی که زانو را به طور مکرر خم میکنند، مانند بالا رفتن از پلهها، دویدن، پریدن یا چمباتمه زدن
- درد در جلوی زانو پس از نشستن طولانی مدت با زانوهای خمیده، مانند نشستن در سینما، ماشین یا هواپیما
- درد مرتبط با تغییر در سطح یا شدت فعالیت، سطح بازی یا تجهیزات
- صدای تق تق یا ترک خوردن زانو هنگام بالا رفتن از پلهها یا هنگام ایستادن پس از نشستن طولانی مدت
درمانهای خانگی
در بسیاری از موارد، درد پاتلوفمورال با درمانهای خانگی ساده بهبود مییابد.
تغییرات فعالیت
تا زمانی که درد زانویتان از بین نرفته است، از انجام فعالیتهایی که باعث درد زانو میشوند، خودداری کنید. این ممکن است به این معنی باشد:
- تغییر روال تمرینی شما
- روی آوردن به فعالیتهای کمفشار – مانند دوچرخهسواری ثابت، استفاده از دستگاه الیپتیکال یا شنا – که فشار کمتری به مفصل زانو وارد میکنند.
- اگر اضافه وزن دارید، کاهش وزن، که به کاهش فشار روی زانو نیز کمک میکند.
روش RICE
RICE مخفف استراحت، یخ، فشردهسازی و بالا نگه داشتن عضو است.
- استراحت کنید. از وارد کردن وزن روی زانوی دردناک خودداری کنید.
- یخ. از کمپرس سرد به مدت ۲۰ دقیقه و چندین بار در روز استفاده کنید. یخ را مستقیماً روی پوست قرار ندهید.
- فشردهسازی. برای جلوگیری از تورم بیشتر، زانو را به آرامی در یک باند کشی بپیچید و یک سوراخ در ناحیه کاسه زانو ایجاد کنید. مطمئن شوید که بانداژ کاملاً اندازه باشد و باعث درد اضافی نشود.
- ارتفاع. تا حد امکان، هنگام استراحت، زانوی خود را بالاتر از قلب خود قرار دهید.
دارو
داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDs) مانند ایبوپروفن و ناپروکسن میتوانند به کاهش تورم و تسکین درد کمک کنند.
اگر درد شما ادامه پیدا کرد یا حرکت دادن زانویتان دشوارتر شد، برای ارزیابی کامل با پزشک خود تماس بگیرید.
معاینه پزشک
معاینه فیزیکی
در طول معاینه فیزیکی:
- پزشک شما در مورد سلامت عمومی شما و علائمی که تجربه میکنید صحبت خواهد کرد.
- آنها از شما در مورد زمان شروع درد زانو، شدت و ماهیت درد (کسل کننده در مقابل تیز) و اینکه کدام فعالیتها درد را بدتر میکنند، سوال خواهند کرد.
- برای تعیین محل دقیق درد، پزشک ممکن است به آرامی جلوی زانوها و کاسه زانوهای شما را فشار داده و بکشد.
- همچنین ممکن است از شما بخواهند که در طول معاینه چمباتمه بزنید، بپرید یا لانژ انجام دهید تا قدرت زانو و عضلات مرکزی بدن شما را آزمایش کنند.
برای کمک به تشخیص علت درد و رد هرگونه مشکل جسمی دیگر، پزشک ممکن است موارد زیر را نیز بررسی کند:
- تراز ساق پا و موقعیت کاسه زانو
- پایداری زانو، چرخش لگن و دامنه حرکتی زانوها و لگن
- کاسه زانو برای علائم حساسیت
- محل اتصال عضلات ران به کشکک زانو
- قدرت، انعطافپذیری، استحکام و تقویت عضلات باسن، چهار سر ران (عضلات جلوی ران) و همسترینگ (عضلات پشت ران)
- سفتی پاشنه و انعطافپذیری پاها
در نهایت، پزشک ممکن است از شما بخواهد که به جلو و عقب راه بروید تا نحوه راه رفتن شما (نحوه راه رفتن) را بررسی کند و به دنبال مشکلاتی در راه رفتن شما باشد که ممکن است در درد زانوی شما نقش داشته باشد.
آزمایشهای تصویربرداری
عکسبرداری با اشعه ایکس . معمولاً پزشک شما میتواند سندرم درد پاتلوفمورال را تنها با معاینه فیزیکی تشخیص دهد. با این حال، در بیشتر موارد، برای رد آسیب به استخوانهای تشکیلدهنده زانو، عکسبرداری با اشعه ایکس نیز تجویز میکند.
اسکنهای تصویربرداری رزونانس مغناطیسی (MRI). اسکن MRI تصاویر واضحی از بافتهای نرم بدن مانند رباطها، تاندونها و عضلات ارائه میدهد. اگر پس از مدتی علائم شما با فیزیوتراپی و ورزش در منزل بهبود نیابد، پزشک ممکن است MRI را تجویز کند.
درمان
درمان پزشکی برای سندرم درد پاتلوفمورال (PFPS) به گونهای طراحی شده است که درد را تسکین داده و دامنه حرکتی و قدرت را بازیابی کند. در بیشتر موارد، درد پاتلوفمورال را میتوان به صورت غیرجراحی درمان کرد.
درمان غیر جراحی
علاوه بر تغییرات فعالیت، روش RICE و داروهای ضد التهابی ، پزشک ممکن است موارد زیر را توصیه کند:
فیزیوتراپی. تمرینات خاص به شما کمک میکند تا دامنه حرکت، قدرت و استقامت خود را بهبود بخشید.
تمرکز بر تقویت و کشش عضلات چهار سر ران و تقویت عضلات لگن بسیار مهم است، زیرا این عضلات برای تثبیت کشکک زانو با هم کار میکنند.
همچنین ممکن است تمرینات عضلات مرکزی بدن برای تقویت عضلات شکم و کمر توصیه شود.
در ادامه مطالعه مقاله راهنمای تخصصی توانبخشی سندرم درد کشکک و فمور (Patellofemoral) توصیه میشود.
ارتز. کفی های طبی میتوانند به تراز کردن و تثبیت پا و مچ پا کمک کنند و فشار را از روی ساق پای شما بردارند. ارتزها را میتوان به صورت سفارشی برای پای شما ساخت یا به صورت آماده خریداری کرد.
درمان جراحی
درمان جراحی برای درد پاتلوفمورال بسیار به ندرت مورد نیاز است و فقط برای موارد شدید که به درمان غیر جراحی پاسخ نمیدهند، انجام میشود. درمانهای جراحی ممکن است شامل موارد زیر باشد:
آرتروسکوپی. در طول آرتروسکوپی ، جراح شما یک دوربین کوچک به نام آرتروسکوپ را وارد مفصل زانوی شما میکند. دوربین تصاویر را روی مانیتور نمایش میدهد و جراح شما از این تصاویر برای هدایت ابزارهای جراحی استفاده میکند.
- دبریدمان. در برخی موارد، برداشتن غضروف مفصلی آسیبدیده از سطح کشکک زانو میتواند درد را تسکین دهد.
- آزادسازی جانبی. اگر رتیناکولوم جانبی به اندازهای سفت باشد که کشکک زانو را از شیار تروکلئار خارج کند یا کشکک زانو را کج کند، روش آزادسازی جانبی میتواند بافت را شل کرده و ناهمترازی کشکک زانو را اصلاح کند.
انتقال برجستگی تیبیا. در برخی موارد، ممکن است لازم باشد که با جابجایی تاندون پاتلا به همراه بخشی از برجستگی تیبیا – برآمدگی استخوانی روی تیبیا (ساق پا). – کاسه زانو را تراز کرد تا فشار از روی غضروف آسیب دیده برداشته شود.
برای این عمل جراحی باز سنتی، برش جراحی لازم است. پزشک به طور جزئی یا کامل، برجستگی تیبیا را جدا میکند تا استخوان و تاندون بتوانند به سمت داخل زانو حرکت داده شوند. سپس قطعه استخوان با استفاده از پیچ به تیبیا متصل میشود. در بیشتر موارد، این انتقال امکان ردیابی بهتر کاسه زانو در شیار تروکلئار را فراهم میکند.
پیشگیری
سندرم درد پاتلوفمورال معمولاً با اقدامات ساده یا فیزیوتراپی به طور کامل تسکین مییابد. با این حال، اگر برنامه تمرینی یا سطح فعالیت خود را تنظیم نکنید، ممکن است دوباره عود کند.
حفظ وضعیت مناسب عضلات اطراف زانو و لگن، به ویژه عضلات چهارسر ران، دورکننده لگن و چرخاننده خارجی لگن، ضروری است.
اقدامات دیگری نیز وجود دارد که میتوانید برای جلوگیری از بازگشت درد کشکک زانو انجام دهید. این اقدامات عبارتند از:
- پوشیدن کفشهای مناسب با فعالیتهایتان
- گرم کردن کامل بدن قبل از فعالیت بدنی
- گنجاندن تمرینات کششی و انعطافپذیری برای عضلات چهارسر ران و همسترینگ در برنامه گرم کردن و انجام حرکات کششی پس از فعالیت بدنی
- افزایش تدریجی آموزش
- کاهش هرگونه فعالیتی که در گذشته به زانوهای شما آسیب رسانده است
- حفظ وزن سالم بدن برای جلوگیری از فشار بیش از حد به زانوها

